हुम्लाको श्रीनगरमा मौलिक बस्ती, एउटै घरमा मानिस र पशु राख्दा सरसफाइमा चुनौती

हुम्ला । माटो र ढुङ्गाले बनेका घर, एकअर्कासँग जोडिएका छत अनि भुइँतलामा पशुचौपाया र माथिल्लो तलामा मानिसको बसोबास। हुम्लाको अदानचुली गाउँपालिका-३, श्रीनगरको यो परम्परागत बस्तीले कर्णालीको मौलिक जीवनशैली झल्काउँछ। तर, यही आवास शैली अहिले सरसफाइ र पशु व्यवस्थापनका दृष्टिले चुनौती बन्दै गएको छ।

अदानचुली गाउँपालिकाको प्रशासनिक केन्द्रसमेत रहेको श्रीनगरमा सीमित समथर जमिन र भिरालो भूगोलका कारण घरहरू नजिकनजिक बनाइएका छन्। स्थानीय माटो र ढुङ्गाबाट निर्मित घरका भुइँतला पशुचौपाया राख्न, माथिल्लो तला मानिस बस्न तथा छत अन्न सुकाउन र भण्डारण गर्न प्रयोग गरिन्छ।

स्थानीय मनरुप परियारका अनुसार यहाँका घर परम्परागत चलन र स्थानीय आवश्यकता अनुकूल बनेका हुन्। खेतीपातीबाट उत्पादित अन्न सुकाउन र राख्न छत उपयोगी हुने गरेको छ।

तर, एउटै घरमा मानिस र पशुचौपाया राख्नुपर्ने बाध्यताले सरसफाइ र दैनिक व्यवस्थापनमा कठिनाइ हुने स्थानीयको भनाइ छ। रामबहादुर महतरा र कालिबहादुर नेपालीका अनुसार छुट्टै गोठको अभावले पशु व्यवस्थापनमा समस्या थपिएको छ।

मौलिकता जोगाउँदै आवास सुधारको आवश्यकता

श्रीनगरका परम्परागत घर स्थानीय इतिहास, सीप र जीवनपद्धतिका पहिचान हुन्। स्थानीय सामग्रीको प्रयोग र भूगोलअनुसार विकसित घर निर्माण शैलीले यहाँको मौलिक वास्तुकला झल्काउँछ।

तर, बदलिँदो समयसँगै सुरक्षित र व्यवस्थित आवासको आवश्यकता पनि बढ्दै गएको छ। पशुचौपायाका लागि छुट्टै गोठ, घरभित्र सरसफाइको उचित व्यवस्था र सुरक्षित संरचना निर्माणमा सुधार आवश्यक देखिएको छ।

परम्परागत घरलाई विस्थापित गर्नु मात्रै समाधान नभएकाले मौलिकता जोगाउँदै स्थानीयका समस्या सम्बोधन गर्नुपर्ने देखिन्छ। घर सुधारका लागि प्राविधिक सहयोग, स्थानीय सामग्रीको उपयोग र परम्परागत शैलीसँग मेल खाने संरचना विकासमा स्थानीय तहले योजना बनाउन आवश्यक छ।

श्रीनगरको बस्तीले परम्परागत वास्तुकला र स्थानीय जीवनशैलीको महत्त्व देखाउँछ। यसको संरक्षणसँगै सरसफाइ, पशु व्यवस्थापन र सुरक्षित आवासमा सुधार गर्न सके स्थानीयको जीवन सहज बनाउन मद्दत पुग्नेछ।