के पेट र दिमागबीचको सम्बन्धले डिप्रेसनमा असर गर्छ?

हाम्रो पेटले खाना पचाउने काम मात्र गर्दैन, यसले मानसिक स्वास्थ्यमा पनि प्रभाव पार्न सक्छ। पछिल्ला अनुसन्धानले आन्द्रा र मस्तिष्कबीच गहिरो सम्बन्ध रहेको देखाएका छन्। आन्द्रामा रहेका सूक्ष्म जीवहरूको असन्तुलनले मुड, तनाव र चिन्तासँग सम्बन्धित प्रक्रियामा असर पार्न सक्ने वैज्ञानिकहरूको भनाइ छ।

आन्द्रा र मस्तिष्क कसरी जोडिएका छन्?

आन्द्रा र मस्तिष्कबीच स्नायु प्रणाली, हर्मोन र रोग प्रतिरोधी प्रणालीमार्फत सञ्चार हुन्छ। यसलाई 'गट-ब्रेन एक्सिस' भनिन्छ। यही सम्बन्धका कारण तनाव हुँदा पेट दुख्ने, वाकवाकी लाग्ने वा पखाला लाग्ने समस्या देखिन सक्छ। त्यसैगरी, कब्जियत वा पाचनसम्बन्धी समस्याले पनि असहजता र झर्को बढाउन सक्छ।

आन्द्रामा बस्ने ब्याक्टेरिया, भाइरस र अन्य सूक्ष्म जीवहरूको समूहलाई ‘माइक्रोबायोटा’ भनिन्छ। यिनीहरूले पाचन, प्रतिरक्षा प्रणाली र शरीरका विभिन्न जैविक प्रक्रियामा भूमिका खेल्छन्। आन्द्रामा उत्पादन हुने सेरोटोनिनजस्ता रसायनले पनि यस सम्बन्धमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्। तर, आन्द्रामा सेरोटोनिन उत्पादन हुनुको अर्थ त्यसले सीधै मस्तिष्कमा खुसीको अनुभूति गराउँछ भन्ने होइन।

आहारले मानसिक स्वास्थ्यमा कस्तो प्रभाव पार्छ?

अनुसन्धानहरूले आन्द्राको माइक्रोबायोटा र डिप्रेसनबीच सम्भावित सम्बन्ध देखाएका छन्। केही अध्ययनमा प्रोबायोटिक सेवनले डिप्रेसनसँग सम्बन्धित केही लक्षण वा भावनात्मक प्रतिक्रियामा सुधार ल्याउन सक्ने संकेत भेटिएका छन्। यद्यपि, यस विषयमा थप अनुसन्धान आवश्यक छ।

आन्द्राको स्वास्थ्यका लागि फलफूल, तरकारी, दाल, साबुत अन्न र विभिन्न वनस्पतिजन्य खानेकुरा समावेश भएको सन्तुलित आहार उपयोगी हुन्छ। दहीजस्ता प्रोबायोटिकयुक्त खानेकुरा पनि आहारको हिस्सा बन्न सक्छन्। पर्याप्त पानी पिउने, नियमित शारीरिक गतिविधि गर्ने र पर्याप्त निद्रा लिने बानीले पनि समग्र स्वास्थ्यमा सहयोग पुर्‍याउँछ।

के पेटको समस्या हुँदा डिप्रेसन हुन्छ?

आन्द्रा र मस्तिष्कबीचको सम्बन्धले मानसिक स्वास्थ्यमा प्रभाव पार्न सक्ने भए पनि पेटको समस्या हुँदैमा डिप्रेसन हुन्छ भन्ने होइन। डिप्रेसन जैविक, मनोवैज्ञानिक र सामाजिक कारणहरूको संयोजनबाट विकसित हुन सक्छ। आन्द्राको स्वास्थ्य सुधार्नु उपयोगी हुन सक्छ, तर यसलाई डिप्रेसनको प्रमाणित उपचारको विकल्प मान्नु हुँदैन।

लामो समयसम्म उदासी, निराशा, रुचि हराउने वा दैनिक जीवन प्रभावित हुने समस्या देखिएमा स्वास्थ्यकर्मी वा मानसिक स्वास्थ्य विशेषज्ञसँग परामर्श लिनुपर्छ। बीबीसी