फ्लाईदुबई विमानमा यात्रुले कसरी सम्हाले नियन्त्रण? 'एयर क्र्यास इन्भेस्टिगेसन हेर्थें'

काठमाडौं । दुबईबाट इजरायलको तेलअभिभतर्फ उडेको फ्लाईदुबईको विमानमा एक पाइलटमाथि चक्कु प्रहार भएपछि उत्पन्न संकटका बेला एक यात्रुले ककपिटमा पुगेर आक्रमणकारीलाई नियन्त्रणमा लिन सहयोग गरेका छन्। विमान अचानक तीव्र गतिमा तल झर्न थालेपछि यात्रु यानिभ हायुनसहित केही यात्रु ककपिटतर्फ पुगेका थिए।

घटनाको सबैभन्दा चासोको विषय भनेको विमान उडाउने औपचारिक तालिम नलिएका यात्रु हायुनले आपत्कालीन अवस्थामा विमानको नियन्त्रण सम्हाल्न कसरी सहयोग गर्न सके भन्ने हो।

इजरायल फर्किएपछि हायुनले प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुसँग भेट गरेका थिए। त्यस क्रममा नेतन्याहुले उनलाई विमानको नियन्त्रणसम्बन्धी जानकारी कसरी भयो भनेर सोधेका थिए।

जवाफमा हायुनले आफूले विमान उडाउने कुनै औपचारिक प्रशिक्षण नलिएको बताए। उनले आफूले 'एयर क्र्यास इन्भेस्टिगेसन' अर्थात् विमान दुर्घटनासम्बन्धी घटनाका कार्यक्रम तथा भिडियोहरू हेर्ने गरेको बताए।

उनका अनुसार यस्ता कार्यक्रम हेर्दै आएका कारण विमान दुर्घटना वा आपत्कालीन अवस्थासँग सम्बन्धित केही सामान्य जानकारी भने आफूलाई थियो। तर उनले आफू व्यावसायिक पाइलट नभएको स्पष्ट पारेका छन्।

ककपिटमा पुगेपछि देखिएको दृश्य

उडानका क्रममा पाइलटमाथि चक्कु प्रहार भएपछि विमान असामान्य रूपमा तल झर्न थालेको थियो। अवस्था गम्भीर बन्दै गएपछि हायुनसहित केही यात्रुले ककपिटतर्फ जाने प्रयास गरेका थिए।

तर घाइते पाइलट ककपिटको ढोकामा ढलेका कारण ढोका खोल्न कठिन भएको हायुनले बताएका छन्। केही समयपछि घाइते पाइलटले नै ढोका खोल्न सफल भएपछि यात्रुहरू ककपिटभित्र प्रवेश गरेका थिए।

ककपिटमा पुगेपछि उनीहरूले दुवै पाइलट आफ्नो नियमित सिटमा नरहेको देखेका थिए। हायुनका अनुसार एक पाइलट भुइँमा घाइते अवस्थामा थिए भने अर्का व्यक्ति ककपिटको नियन्त्रण प्यानलनजिक थिए।

हायुनले नियन्त्रण प्यानलनजिक रहेका व्यक्तिले विमानका महत्वपूर्ण नियन्त्रण उपकरणमा हस्तक्षेप गर्न खोजिरहेको जस्तो आफूलाई लागेको बताएका छन्। त्यसपछि उनले पछाडिबाट ती व्यक्तिलाई समातेर विमानको नियन्त्रण प्रणालीबाट टाढा तानेका थिए।

त्यसपछि अन्य यात्रुहरूले पनि आक्रमणकारीलाई नियन्त्रणमा लिन सहयोग गरेका थिए।

केही सेकेन्डमै बदलिएको अवस्था

हायुनका अनुसार घटनाका क्रममा सबै कुरा निकै छोटो समयमा भएको थियो। विमानको अगाडिको भाग तलतिर झरिरहेको र विमानले तीव्र रूपमा उचाइ गुमाइरहेको उनले महसुस गरेका थिए।

विमान इजरायली हवाई क्षेत्रमा प्रवेश गर्नुअघि नै अवस्था नियन्त्रणमा ल्याउनुपर्ने दबाबसमेत रहेको उनले बताएका छन्।

त्यही क्रममा ककपिटमा रहेको नियन्त्रण प्रणालीसँग सम्बन्धित उपकरण सम्हालेर विमानलाई पुनः सन्तुलित अवस्थामा ल्याउन आफूले सहयोग गरेको हायुनको भनाइ छ। त्यसपछि विमानको नियन्त्रण चालक दलका अन्य सदस्यले सम्हालेका थिए।

एक मिनेटमै गुमाएको थियो ठूलो उचाइ

फ्लाईदुबईको एफजेड १०७३ उडान बुधबार दुबईबाट तेलअभिभका लागि प्रस्थान गरेको थियो। विमानमा चालक दलसहित १७४ जना सवार थिए।

उडानका क्रममा ककपिटभित्र पाइलटमाथि आक्रमण भएपछि विमानले छोटो समयमै ठूलो उचाइ गुमाएको थियो। उडान अनुगमनसम्बन्धी विवरणअनुसार विमान केही समयमै हजारौँ फिट तल झरेको थियो।

अचानक आएको संकटका कारण विमानलाई गन्तव्यतर्फ निरन्तर उडाउन सम्भव नभएपछि आपत्कालीन रूपमा मार्ग परिवर्तन गरिएको थियो।

घटनापछि विमानलाई साउदी अरबको तबुकतर्फ मोडिएको र त्यहाँ अवतरण गराइएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। विमान अवतरण भएपछि यात्रु तथा चालक दलका सदस्यलाई सुरक्षित रूपमा बाहिर निकालिएको थियो।

यात्रुको भूमिका किन महत्वपूर्ण बन्यो?

हवाई उडानका क्रममा ककपिटमा कुनै असामान्य घटना भएमा यात्रुका लागि अवस्था निकै जटिल हुन्छ। ककपिटभित्र प्रवेश गर्ने, आक्रमणकारीलाई नियन्त्रणमा लिने वा विमानको नियन्त्रण प्रणालीमा हस्तक्षेप गर्ने अवस्था सामान्य यात्रुले सामना गर्ने परिस्थिति होइन।

तर फ्लाईदुबईको उक्त उडानमा पाइलटमाथि आक्रमण भएपछि यात्रु हायुनसहित केही व्यक्तिले तत्काल प्रतिक्रिया जनाएका थिए। आक्रमणकारीलाई नियन्त्रणमा लिन र विमानको नियन्त्रण पुनःस्थापित गर्न उनले खेलेको भूमिकाले घटनालाई थप गम्भीर दुर्घटनामा परिणत हुनबाट रोक्न सहयोग पुगेको बताइएको छ।

यद्यपि, हायुनले आफूले विमान उडाउने औपचारिक तालिम लिएको दाबी गरेका छैनन्। उनले विमान दुर्घटनासम्बन्धी कार्यक्रम हेर्दा प्राप्त सामान्य जानकारीले संकटको समयमा केही सहयोग पुगेको बताएका छन्।

प्रधानमन्त्रीसँगको भेटपछि चर्चामा

घटनापछि हायुन इजरायलमा चर्चामा आएका छन्। इजरायली प्रधानमन्त्री नेतन्याहुले उनीसँग भेट गरी घटनाबारे जानकारी लिएका थिए।

भेटका क्रममा नेतन्याहुले हायुनलाई विमानको नियन्त्रणबारे कसरी थाहा भयो भन्ने प्रश्न गरेपछि उनले 'एयर क्र्यास इन्भेस्टिगेसन' हेर्ने गरेको जवाफ दिएका थिए।

हायुनको यो भनाइपछि सामाजिक सञ्जालमा समेत उनको भूमिकाबारे चर्चा भइरहेको छ। तर विमानको वास्तविक नियन्त्रण कसरी पुनःस्थापित भयो, ककपिटभित्र घटनाको क्रम कस्तो थियो र पाइलट तथा चालक दलका सदस्यको भूमिका के थियो भन्ने विषय अनुसन्धानबाट थप स्पष्ट हुने अपेक्षा गरिएको छ।

घटनाको कारणबारे अनुसन्धान जारी

फ्लाईदुबईको विमानमा भएको घटनाको वास्तविक कारण र ककपिटभित्र पाइलटमाथि आक्रमण कसरी भयो भन्ने विषयमा सम्बन्धित निकायले अनुसन्धान गरिरहेका छन्।

घटनालाई लिएर विभिन्न विवरण सार्वजनिक भइरहे पनि अनुसन्धान पूरा नहुँदासम्म घटनाको कारण, आक्रमणको उद्देश्य र त्यसले उडान सुरक्षामा पारेको वास्तविक प्रभावबारे अन्तिम निष्कर्ष निकाल्न बाँकी छ।

यस घटनाले उडानका क्रममा ककपिट सुरक्षा, आकस्मिक अवस्थामा चालक दलको प्रतिक्रिया र यात्रुको भूमिकाबारे समेत नयाँ प्रश्न उठाएको छ।