युनिकोड
मिति
रूपान्तरण 
खोज पत्रकारिता
खोज पत्रकारिता
उमा कार्की
काठमाडौँ । जलवायु परिवर्तनको असर थप गम्भीर बन्दै गएको संकेत गर्दै सन् २०२६ को अगस्ट विश्वकै सबैभन्दा तातो महिनामध्ये एक बनेको छ । युरोपेली जलवायु सेवा कोपरनिकसका अनुसार अगस्टमा पृथ्वीको औसत सतही तापक्रम १६.९६ डिग्री सेल्सियस पुगेको थियो ।
यो तापक्रम सन् २०२३ को जुलाईमा कायम भएको यसअघिको विश्वव्यापी उच्च रेकर्डभन्दा करिब ०.०१ डिग्री सेल्सियस बढी हो । मापनको अनिश्चितता समेतलाई ध्यानमा राख्दा वैज्ञानिकहरूले दुवै महिनालाई व्यवहारतः संयुक्त रूपमा सबैभन्दा तातो महिना मानेका छन् ।
अगस्टको तापक्रम औद्योगिक युग सुरु हुनुअघिको औसतभन्दा १.६५ डिग्री सेल्सियस माथि पुगेको थियो । यो सन् २०१५ को पेरिस जलवायु सम्झौताले दीर्घकालीन रूपमा तापक्रम वृद्धि १.५ डिग्री सेल्सियसभन्दा सीमित राख्ने लक्ष्यभन्दा माथि हो ।
वैज्ञानिकहरूका अनुसार तापक्रम वृद्धिको मुख्य कारण कोइला, तेल र प्राकृतिक ग्यासजस्ता जीवाश्म इन्धनको निरन्तर प्रयोगबाट वायुमण्डलमा थपिएको हरितगृह ग्यास हो । यसपटकको तापक्रम वृद्धिमा एल निनोको पनि केही भूमिका रहे पनि यसको योगदान तुलनात्मक रूपमा सानो रहेको वैज्ञानिकहरूको भनाइ छ ।
समुद्र पनि असाधारण रूपमा तात्यो
अगस्टमा विश्वका समुद्रको औसत तापक्रम पनि अहिलेसम्मकै उच्चमध्ये एक रह्यो । कोपरनिकसका अनुसार समुद्री तापक्रम सन् २०२४ को मार्चमा कायम भएको उच्चतम मासिक रेकर्डसँग बराबरीमा पुगेको थियो ।
त्यस्तै, अगस्ट २२ विश्वका समुद्रमा अहिलेसम्म मापन गरिएको सबैभन्दा तातो दिन बनेको बताइएको छ ।
वैज्ञानिकहरूले पृथ्वीको तापक्रम निरन्तर बढ्दै जाँदा गर्मीको लहर, अत्यधिक वर्षा, बाढी, शक्तिशाली आँधी र डढेलोजस्ता चरम मौसमी घटना अझ बारम्बार तथा घातक बन्न सक्ने चेतावनी दिएका छन् ।
अमेरिकामा पनि ऐतिहासिक गर्मी
अत्यधिक गर्मीको प्रभाव अमेरिकामा समेत देखिएको छ । अमेरिकी राष्ट्रिय समुद्री तथा वायुमण्डलीय प्रशासन (NOAA)का अनुसार सन् २०२६ को जुनदेखि अगस्टसम्मको गर्मी सन् १९३६ को ‘डस्ट बाउल’ अवधिमा देखिएको गर्मीभन्दा समेत बढी रह्यो ।
अमेरिकाका ४८ मुख्य राज्यमा यस वर्षको गर्मीको औसत तापक्रम २३.५४ डिग्री सेल्सियस पुगेको थियो । अगस्टमा औसत तापक्रम २४.२१ डिग्री सेल्सियस तथा दिनको औसत अधिकतम तापक्रम ३१.४२ डिग्री सेल्सियस पुगेको थियो । दुवै तथ्यांक रेकर्डकै उच्चमध्ये हुन् ।
सामान्यतः जुलाई अगस्टभन्दा तातो हुने गरे पनि यसपटक अगस्टमै असाधारण गर्मी देखिनुलाई वैज्ञानिकहरूले जलवायु परिवर्तनको गम्भीर संकेतका रूपमा लिएका छन् ।
एल निनोभन्दा ठूलो कारण मानव गतिविधि
एल निनो प्रशान्त महासागरको केही भाग असामान्य रूपमा तात्ने प्राकृतिक तथा अस्थायी मौसमी घटना हो । यसले विश्वभरको मौसममा प्रभाव पार्न सक्छ । तर वैज्ञानिकहरूका अनुसार अहिले देखिएको असाधारण तापक्रमको मुख्य कारण एल निनो नभई मानव गतिविधिबाट बढेको हरितगृह ग्यास हो ।
कोपरनिकसकी जलवायु विज्ञ सामन्था बर्गेसका अनुसार एल निनोले विश्वको औसत तापक्रममा सामान्यतः करिब ०.१ देखि ०.२ डिग्री सेल्सियससम्म मात्र योगदान गर्छ । तापक्रम वृद्धिको ठूलो हिस्सा जीवाश्म इन्धनको प्रयोगसँग सम्बन्धित छ ।
२०२६ र २०२७ अझ तातो हुन सक्ने चेतावनी
वैज्ञानिकहरूले आगामी वर्षमा पृथ्वीको तापक्रम अझ बढ्न सक्ने चेतावनी दिएका छन् । जलवायु वैज्ञानिक जेक हाउसफादरका अनुसार सन् २०२६ अहिलेसम्मकै सबैभन्दा तातो वर्ष बन्ने सम्भावना बढ्दै गएको छ ।
त्यसैगरी, सन् २०२७ ले २०२६ र सन् २०२४ दुवैको तापक्रम रेकर्ड तोड्न सक्ने सम्भावनासमेत औँल्याइएको छ ।
वैज्ञानिकहरूका अनुसार तापक्रम वृद्धिलाई नियन्त्रण गर्न जीवाश्म इन्धनको प्रयोग घटाउन नसके आगामी दिनमा चरम गर्मी, बाढी, डढेलो तथा शक्तिशाली आँधीका घटना अझ गम्भीर बन्न सक्छन् । यसको प्रत्यक्ष असर मानव स्वास्थ्य, खाद्य प्रणाली, यातायात र अर्थतन्त्रमा पर्न सक्ने चेतावनी दिइएको छ ।
उमा कार्की
सङ्खुवासभा । पाँचखपन नगरपालिका-८ पोख्राङमा वर्षासँगै परेको चट्याङ लागेर एक जनाको मृत्यु भएको छ भने द ...
प्रतिक्रिया
No approved comments yet. Be the first to comment!