अफगानिस्तानमा भोकमरीको भयावह अवस्था, ५३ लाख महिला तथा बालबालिकालाई कुपोषणको जोखिम

काबुल । अन्तर्राष्ट्रिय सहायता घट्दै जाँदा र खाद्यान्नको मूल्य बढेपछि अफगानिस्तानमा भोकमरी र कुपोषणको सङ्कट गहिरिँदै गएको छ। आगामी वर्ष ५३ लाख महिला तथा बालबालिकालाई कुपोषणको उपचार आवश्यक पर्ने अनुमान गरिएको छ। तर आर्थिक अभावका कारण गम्भीर अवस्थाका बिरामीले समेत पर्याप्त उपचार पाउन सकेका छैनन्।

काबुलस्थित इन्दिरा गान्धी बाल स्वास्थ्य संस्थानमा कुपोषित बालबालिकाको चाप बढेको छ। उपचार कक्षका सबै २० शय्या भरिएका छन्। अस्पतालमा उपचाररत तीन वर्षीया कलसौमकी आमाले यसअघि कुपोषणकै कारण पाँच वर्षीया छोरी गुमाइसकेकी छन्। अहिले कान्छी छोरीको जीवन बचाउन नसकिने हो कि भन्ने चिन्ताले उनलाई सताएको छ।

विश्व खाद्य कार्यक्रम (डब्लुएफपी) का अनुसार आगामी केही महिनामा अफगानिस्तानका करिब एक करोड ९० लाख मानिसले गम्भीर खाद्य असुरक्षाको सामना गर्नुपर्नेछ। यो देशको कुल जनसङ्ख्याको झन्डै ४० प्रतिशत हो। पाँच वर्षमुनिका बालबालिका र महिलासहित ५३ लाख मानिसलाई आगामी वर्ष कुपोषणको उपचार आवश्यक पर्ने अनुमान छ, जुन सन् २०२२ को तुलनामा १३ लाख बढी हो।

चार दशक लामो युद्ध, खडेरी, बाढी, भूकम्प, व्यापारमा आएको अवरोध र छिमेकी देशबाट फर्काइएका अफगान शरणार्थीको चापले सङ्कट थप जटिल बनाएको छ। गरिबीका कारण धेरै परिवारले पौष्टिक खाना किन्न सकेका छैनन्। डब्लुएफपीका अनुसार विपन्न परिवारले उपभोग गर्ने आधारभूत खाद्यवस्तुको मूल्य १० देखि ३० प्रतिशतसम्म बढेको छ।

सन् २०२१ मा तालिबानले सत्ता कब्जा गरेपछि विदेशी सहायता घट्दै गएको थियो। पछिल्लो सहायता कटौतीले खाद्य वितरण तथा कुपोषण उपचार कार्यक्रमसमेत प्रभावित भएका छन्। डब्लुएफपीले सन् २०२२ मा प्राप्त गरेको रकमको १२ प्रतिशत मात्रै अहिले पाएको जनाएको छ।

अस्पतालका चिकित्सकका अनुसार बिरामीको चाप बढ्दा कतिपय अवस्थामा एउटै शय्यामा दुई बालबालिकालाई राख्नुपर्ने अवस्था छ। पर्याप्त स्रोत उपलब्ध भए अहिलेको क्षमताभन्दा तीनदेखि पाँच गुणासम्म बिरामीलाई उपचार दिन सकिने चिकित्सकको भनाइ छ।

आर्थिक अभावका कारण उपचारका लागि अस्पताल पुगेका परिवारसमेत थप समस्यामा परेका छन्। दुई वर्षीया छोरीको उपचार गराइरहेकी जरमिनाले अस्पताल आउन ऋण लिनुपरेको थियो। उनका पाँच सन्तानमध्ये चार जना कुपोषित भएका थिए। उपचारपछि पनि छोरीको तौल नबढ्दा उनी थप चिन्तित छन्।

सहायता कटौती र बढ्दो महँगीका कारण अफगानिस्तानका विपन्न परिवारको अवस्था झन् कठिन बन्दै गएको छ। पर्याप्त खाना र स्वास्थ्य सेवा नपाउँदा विशेषगरी बालबालिकाको जीवन जोखिममा परेको छ। मानवीय सहायता संस्थाहरूले आवश्यक स्रोत अभावमा सबै प्रभावित परिवारसम्म सहयोग पुर्‍याउन नसकेको बताएका छन्।