युनिकोड
मिति
रूपान्तरण 
खोज पत्रकारिता
खोज पत्रकारिता
चर्चामा
उमा कार्की
काठमाडौँ। डिमेन्सिया भन्नेबित्तिकै प्रायः वृद्ध उमेरमा देखिने अल्जाइमर रोगको सम्झना आउने गरे पनि यो समस्या साना बालबालिकाहरूमा पनि हुन सक्छ। हरेक वर्ष सेप्टेम्बर महिनामा मनाइने बाल्यकालीन डिमेन्सिया दिवसले यस दुर्लभ र गम्भीर अवस्थाबारे जनचेतना फैलाउने प्रयास गर्दै आएको छ। सन् २०२६ को बाल्यकालीन डिमेन्सिया दिवसको मुख्य सन्देश ‘अब पर्खन सकिँदैन’ (Time to Act) रहेको छ।
के हो बाल्यकालीन डिमेन्सिया? बाल्यकालीन डिमेन्सिया कुनै एउटा मात्र रोग नभई मस्तिष्कलाई क्रमशः क्षति पुर्याउने विभिन्न दुर्लभ आनुवंशिक रोगहरूको समूह हो। सन् २०२३ मा प्रकाशित अध्ययनअनुसार बाल्यकालीन डिमेन्सिया गराउन सक्ने कम्तीमा १४५ वटा आनुवंशिक अवस्था पहिचान भएका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय आँकडाअनुसार करिब २ हजार ९०० बच्चा मध्ये एक जनामा यो समस्या देखिन सक्छ।
मुख्य लक्षण र चेतावनीका सङ्केतहरू बालबालिकाको विकासको गति फरक–फरक हुने भएकाले ढिलो सिक्दैमा गम्भीर रोग भन्न मिल्दैन। तर बच्चाले पहिले नै हासिल गरिसकेको सीप वा क्षमता क्रमशः गुमाउँदै जानु (विकासात्मक क्षमताको ह्रास) यसको मुख्य चेतावनी सङ्केत हो:
कारणहरू बाल्यकालीन डिमेन्सिया गराउने अवस्थाहरू मुख्यतया आनुवंशिक (Genetic) हुन्छन्। जीनमा आउने परिवर्तनका कारण मस्तिष्कका कोषहरूमा हानिकारक पदार्थ जम्मा हुने, ऊर्जा उत्पादनमा बाधा पुग्ने वा स्नायु कोषहरू क्रमशः बिग्रिने हुन्छ। ब्याटन रोग, निमान-पिक रोग (टाइप सी), सानफिलिपो सिन्ड्रोम र माइटोकन्ड्रियासम्बन्धी ल्यूकोडिस्ट्रोफी जस्ता रोगहरू यस समूहमा पर्छन्।
पहिचान र हेरचाहमा चुनौती यी रोगहरू दुर्लभ भएकाले र यसका सुरुवाती लक्षणहरू अन्य सामान्य अवस्थासँग मिल्ने भएकाले पहिचान गर्न कठिन र समय लाग्ने गर्छ। एमआरआई (MRI), मस्तिष्कको विद्युतीय गतिविधि जाँच (EEG) र आनुवंशिक परीक्षणहरूमार्फत यसको पहिचान गरिन्छ।
हाल अधिकांश बाल्यकालीन डिमेन्सियाको पूर्ण उपचार उपलब्ध नभए पनि लक्षणहरू (जस्तै: मिर्गी वा छारेरोगी समस्या) नियन्त्रण गर्ने, फिजियोथेरापी, स्पीच थेरापी र पोषणको उचित हेरचाहमार्फत बच्चाको जीवनस्तर सुधार्न सकिन्छ।
नेपालमा यससम्बन्धी विशेषज्ञ सेवा र परीक्षण सहज नभएकाले बालबालिकामा क्षमता घट्दै गएको लक्षण देखिएमा समयमै चिकित्सकको परामर्श लिनु र परिवारलाई मनोसामाजिक सहयोग पुर्याउनु अत्यन्त आवश्यक छ।
काठमाडौँ। डिमेन्सिया भन्नेबित्तिकै प्रायः वृद्ध उमेरमा देखिने अल्जाइमर रोगको सम्झना आउने गरे पनि यो समस्या साना बालबालिकाहरूमा पनि हुन सक्छ। हरेक वर्ष सेप्टेम्बर महिनामा मनाइने बाल्यकालीन डिमेन्सिया दिवसले यस दुर्लभ र गम्भीर अवस्थाबारे जनचेतना फैलाउने प्रयास गर्दै आएको छ। सन् २०२६ को बाल्यकालीन डिमेन्सिया दिवसको मुख्य सन्देश ‘अब पर्खन सकिँदैन’ (Time to Act) रहेको छ।
के हो बाल्यकालीन डिमेन्सिया? बाल्यकालीन डिमेन्सिया कुनै एउटा मात्र रोग नभई मस्तिष्कलाई क्रमशः क्षति पुर्याउने विभिन्न दुर्लभ आनुवंशिक रोगहरूको समूह हो। सन् २०२३ मा प्रकाशित अध्ययनअनुसार बाल्यकालीन डिमेन्सिया गराउन सक्ने कम्तीमा १४५ वटा आनुवंशिक अवस्था पहिचान भएका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय आँकडाअनुसार करिब २ हजार ९०० बच्चा मध्ये एक जनामा यो समस्या देखिन सक्छ।
मुख्य लक्षण र चेतावनीका सङ्केतहरू बालबालिकाको विकासको गति फरक–फरक हुने भएकाले ढिलो सिक्दैमा गम्भीर रोग भन्न मिल्दैन। तर बच्चाले पहिले नै हासिल गरिसकेको सीप वा क्षमता क्रमशः गुमाउँदै जानु (विकासात्मक क्षमताको ह्रास) यसको मुख्य चेतावनी सङ्केत हो:
कारणहरू बाल्यकालीन डिमेन्सिया गराउने अवस्थाहरू मुख्यतया आनुवंशिक (Genetic) हुन्छन्। जीनमा आउने परिवर्तनका कारण मस्तिष्कका कोषहरूमा हानिकारक पदार्थ जम्मा हुने, ऊर्जा उत्पादनमा बाधा पुग्ने वा स्नायु कोषहरू क्रमशः बिग्रिने हुन्छ। ब्याटन रोग, निमान–पिक रोग (टाइप सी), सानफिलिपो सिन्ड्रोम र माइटोकन्ड्रियासम्बन्धी ल्यूकोडिस्ट्रोफी जस्ता रोगहरू यस समूहमा पर्छन्।
पहिचान र हेरचाहमा चुनौती यी रोगहरू दुर्लभ भएकाले र यसका सुरुवाती लक्षणहरू अन्य सामान्य अवस्थासँग मिल्ने भएकाले पहिचान गर्न कठिन र समय लाग्ने गर्छ। एमआरआई (MRI), मस्तिष्कको विद्युतीय गतिविधि जाँच (EEG) र आनुवंशिक परीक्षणहरूमार्फत यसको पहिचान गरिन्छ।
हाल अधिकांश बाल्यकालीन डिमेन्सियाको पूर्ण उपचार उपलब्ध नभए पनि लक्षणहरू (जस्तै: मिर्गी वा छारेरोगी समस्या) नियन्त्रण गर्ने, फिजियोथेरापी, स्पीच थेरापी र पोषणको उचित हेरचाहमार्फत बच्चाको जीवनस्तर सुधार्न सकिन्छ।
नेपालमा यससम्बन्धी विशेषज्ञ सेवा र परीक्षण सहज नभएकाले बालबालिकामा क्षमता घट्दै गएको लक्षण देखिएमा समयमै चिकित्सकको परामर्श लिनु र परिवारलाई मनोसामाजिक सहयोग पुर्याउनु अत्यन्त आवश्यक छ।
काठमाडौँ। डिमेन्सिया भन्नेबित्तिकै प्रायः वृद्ध उमेरमा देखिने अल्जाइमर रोगको सम्झना आउने गरे पनि यो समस्या साना बालबालिकाहरूमा पनि हुन सक्छ। हरेक वर्ष सेप्टेम्बर महिनामा मनाइने बाल्यकालीन डिमेन्सिया दिवसले यस दुर्लभ र गम्भीर अवस्थाबारे जनचेतना फैलाउने प्रयास गर्दै आएको छ। सन् २०२६ को बाल्यकालीन डिमेन्सिया दिवसको मुख्य सन्देश ‘अब पर्खन सकिँदैन’ (Time to Act) रहेको छ।
के हो बाल्यकालीन डिमेन्सिया? बाल्यकालीन डिमेन्सिया कुनै एउटा मात्र रोग नभई मस्तिष्कलाई क्रमशः क्षति पुर्याउने विभिन्न दुर्लभ आनुवंशिक रोगहरूको समूह हो। सन् २०२३ मा प्रकाशित अध्ययनअनुसार बाल्यकालीन डिमेन्सिया गराउन सक्ने कम्तीमा १४५ वटा आनुवंशिक अवस्था पहिचान भएका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय आँकडाअनुसार करिब २ हजार ९०० बच्चा मध्ये एक जनामा यो समस्या देखिन सक्छ।
मुख्य लक्षण र चेतावनीका सङ्केतहरू बालबालिकाको विकासको गति फरक–फरक हुने भएकाले ढिलो सिक्दैमा गम्भीर रोग भन्न मिल्दैन। तर बच्चाले पहिले नै हासिल गरिसकेको सीप वा क्षमता क्रमशः गुमाउँदै जानु (विकासात्मक क्षमताको ह्रास) यसको मुख्य चेतावनी सङ्केत हो:
कारणहरू बाल्यकालीन डिमेन्सिया गराउने अवस्थाहरू मुख्यतया आनुवंशिक (Genetic) हुन्छन्। जीनमा आउने परिवर्तनका कारण मस्तिष्कका कोषहरूमा हानिकारक पदार्थ जम्मा हुने, ऊर्जा उत्पादनमा बाधा पुग्ने वा स्नायु कोषहरू क्रमशः बिग्रिने हुन्छ। ब्याटन रोग, निमान-पिक रोग (टाइप सी), सानफिलिपो सिन्ड्रोम र माइटोकन्ड्रियासम्बन्धी ल्यूकोडिस्ट्रोफी जस्ता रोगहरू यस समूहमा पर्छन्।
पहिचान र हेरचाहमा चुनौती यी रोगहरू दुर्लभ भएकाले र यसका सुरुवाती लक्षणहरू अन्य सामान्य अवस्थासँग मिल्ने भएकाले पहिचान गर्न कठिन र समय लाग्ने गर्छ। एमआरआई (MRI), मस्तिष्कको विद्युतीय गतिविधि जाँच (EEG) र आनुवंशिक परीक्षणहरूमार्फत यसको पहिचान गरिन्छ।
हाल अधिकांश बाल्यकालीन डिमेन्सियाको पूर्ण उपचार उपलब्ध नभए पनि लक्षणहरू (जस्तै: मिर्गी वा छारेरोगी समस्या) नियन्त्रण गर्ने, फिजियोथेरापी, स्पीच थेरापी र पोषणको उचित हेरचाहमार्फत बच्चाको जीवनस्तर सुधार्न सकिन्छ।
नेपालमा यससम्बन्धी विशेषज्ञ सेवा र परीक्षण सहज नभएकाले बालबालिकामा क्षमता घट्दै गएको लक्षण देखिएमा समयमै चिकित्सकको परामर्श लिनु र परिवारलाई मनोसामाजिक सहयोग पुर्याउनु अत्यन्त आवश्यक छ।
उमा कार्की
काठमाडौं । नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीले देश राजनीतिक, आर्थिक तथा सामाजिक संकटमा रहेको निष्कर्षसहित दुई ...
प्रतिक्रिया
No approved comments yet. Be the first to comment!