आइफिल टावरमा महिला कर्मचारी हटाइएपछि विवाद, कर्मचारीको हडतालले एक दिन बन्द

पेरिस । पेरिसको विश्वप्रसिद्ध आइफिल टावर धार्मिक समूहको निजी भ्रमणका क्रममा महिला कर्मचारीलाई कार्यस्थलबाट हटाइएको घटनापछि विवादमा परेको छ ।

सेप्टेम्बर ५, २०२६ मा हिन्दू धार्मिक संस्था बोचासनवासी अक्षर पुरुषोत्तम स्वामीनारायण संस्था (बीएपीएस) को करिब १०० सदस्यीय प्रतिनिधिमण्डलले आइफिल टावरको निजी भ्रमण गरेको थियो । सो क्रममा केही महिला कर्मचारीलाई प्रतिनिधिमण्डलसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क कम हुने गरी आफ्नो कार्यस्थलबाट हटाइएको कर्मचारी तथा ट्रेड युनियन प्रतिनिधिहरूले आरोप लगाएका छन् ।

घटनाको विरोधमा आइफिल टावरका कर्मचारीले सेप्टेम्बर ७ मा काम रोकेपछि टावर एक दिनका लागि बन्द भएको थियो ।

कर्मचारीका अनुसार प्रतिनिधिमण्डल टावरमा रहँदासम्म केही महिला कर्मचारीलाई छुट्टै स्थानमा बस्न भनिएको थियो भने कतिपय स्थानमा उनीहरूको सट्टा पुरुष कर्मचारी खटाइएको थियो । कर्मचारीहरूले यस्तो व्यवस्था लैङ्गिक समानता र गैरभेदभावको सिद्धान्तविपरीत भएको बताएका छन् ।

महिलासँगको सम्पर्क सीमित गर्ने व्यवस्था

आइफिल टावर सञ्चालन गर्ने कम्पनी एसइटीईले बीएपीएस प्रतिनिधिमण्डलको भ्रमणका क्रममा ‘महिलासँगको सम्पर्क सीमित' गर्ने गरी व्यवस्था गर्न आग्रह गरिएको स्वीकार गरेको छ । यद्यपि, कम्पनीले यस्तो सर्त स्वीकार गर्नु नै गलत भएको जनाएको छ ।

उपलब्ध विवरणअनुसार प्रतिनिधिमण्डलको भ्रमणअघि व्यवस्थापन र आयोजकबीच भएको समन्वयका क्रममा यस्तो व्यवस्था गरिएको थियो । तर, महिला कर्मचारीलाई हटाउने निर्णयमा बीएपीएसको प्रत्यक्ष भूमिका रहेको प्रमाण भने सार्वजनिक भइसकेको छैन ।

बीएपीएसले पनि आफूहरूले महिला कर्मचारीलाई हटाउन निर्देशन नदिएको र कसैलाई प्रवेशबाट वञ्चित गर्ने उद्देश्य नरहेको दाबी गरेको छ । संस्थाले घटनाका कारण कसैलाई पीडा वा असुविधा भएको भए त्यसप्रति क्षमा मागेको जनाएको छ ।

कर्मचारी किन आक्रोशित भए ?

कर्मचारीहरूको मुख्य आपत्ति धार्मिक समूहको भ्रमणप्रति नभई आगन्तुकको धार्मिक वा सांस्कृतिक मान्यताका कारण महिला कर्मचारीलाई उनीहरूको लिङ्गका आधारमा कामबाट पन्छाइएको विषयमा थियो ।

फ्रान्समा लैङ्गिक समानता र धर्मनिरपेक्षता संवेदनशील सामाजिक तथा राजनीतिक विषय भएकाले घटनाले व्यापक बहस निम्त्याएको छ । कर्मचारीहरूले आइफिल टावर फ्रान्सेली गणतन्त्रका स्वतन्त्रता, समानता र भ्रातृत्वका मूल्यमान्यतासँग जोडिएको प्रतीक भएकाले त्यही स्थानमा महिला कर्मचारीलाई 'लुकाउने' किसिमको व्यवहार हुनु झन् गम्भीर भएको बताएका छन् ।

राजनीतिक वृत्तमा पनि विरोध

घटनापछि फ्रान्सेली राजनीतिक वृत्तबाट समेत आलोचना भएको छ । पेरिसका मेयर इम्यानुएल ग्रेगोआरले घटनाबारे अनुसन्धानको आवश्यकता औँल्याउँदै महिला र पुरुषबीचको समानता सार्वजनिक संस्थाका आधारभूत मूल्य भएको बताएका छन् ।

फ्रान्सेली राष्ट्रिय सभाकी अध्यक्ष याएल ब्राउन-पिभेले पनि विदेशी आगन्तुकको माग पूरा गर्ने नाममा महिलालाई सार्वजनिक जीवनबाट पन्छाउन नहुने धारणा व्यक्त गरेकी छन् ।

त्यस्तै, फ्रान्सकी लैङ्गिक समानतासम्बन्धी मन्त्री ओरोर बर्जेले महिला-पुरुष समानता कुनै पाहुना वा परिस्थितिअनुसार परिवर्तन गर्न नसकिने विषय भएको बताएकी छन् ।

दुई छुट्टाछुट्टै अनुसन्धान

घटनामा निर्णय कसरी भयो र महिला कर्मचारीलाई कार्यस्थलबाट हटाउने व्यवस्था कसले गर्‍यो भन्ने विषयमा अनुसन्धान सुरु भएको छ ।

पेरिस महानगरपालिका र आइफिल टावर सञ्चालन कम्पनीले छुट्टाछुट्टै अनुसन्धान थालेका छन् । अनुसन्धानले व्यवस्थापन र प्रतिनिधिमण्डलबीच भएको समन्वय, निर्णय प्रक्रियामा संलग्न पक्ष तथा महिला कर्मचारीलाई दिइएको निर्देशनबारे स्पष्ट पार्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

बीएपीएसमाथि पनि प्रश्न

पेरिसमा नयाँ हिन्दू मन्दिर उद्घाटनसँग सम्बन्धित कार्यक्रम चलिरहेका बेला बीएपीएस प्रतिनिधिमण्डलको आइफिल टावर भ्रमण भएको थियो । यही भ्रमणका क्रममा भएको घटनाले संस्थामाथि समेत प्रश्न उठाएको छ ।

गुजरातबाट सुरु भएको बीएपीएस विश्वका विभिन्न देशमा सक्रिय हिन्दू धार्मिक तथा सामाजिक संस्था हो । संस्थाले धार्मिक गतिविधिसँगै सामाजिक तथा मानवीय क्षेत्रमा पनि काम गर्दै आएको छ ।

आइफिल टावर पुनः सञ्चालनमा

कर्मचारी र व्यवस्थापनबीच छलफल भएपछि आइफिल टावर सेप्टेम्बर ८ देखि पुनः सञ्चालनमा आएको छ ।

तर, विवाद भने पूर्ण रूपमा टुंगिएको छैन । महिला कर्मचारीलाई कार्यस्थलबाट हटाउने निर्णय कसरी भयो, त्यसमा व्यवस्थापनको भूमिका कति थियो र भ्रमणका क्रममा आयोजक पक्षबाट वास्तवमा के-कस्तो आग्रह गरिएको थियो भन्ने विषय अनुसन्धानको निष्कर्षपछि मात्र स्पष्ट हुनेछ ।