युनिकोड
मिति
रूपान्तरण 
खोज पत्रकारिता
खोज पत्रकारिता
सम्बादाता
काठमाडौं पुस १६ – उपत्यका र देशभर मसाज सेन्टरहरूको संख्या तीव्र गतिमा बढिरहेको छ। प्रारम्भमा यी सेन्टरहरूले स्वास्थ्य सुधार, विश्राम र शारीरिक सुख प्रदान गर्ने उद्देश्य राखेर सञ्चालन भएको भए पनि, हालको अवस्था निकै अनियमित, अस्पष्ट र विवादास्पद देखिन्छ। सामाजिक संजालमा टिकटक, फेसबुक र अन्य प्लेटफर्ममा “आउनुहोस्, तपाईंलाई सन्तुष्टि दिने हाम्रो काम हो” जस्ता आकर्षक विज्ञापनहरू लगातार फैलिएका छन्। विज्ञापनपछि इनबक्समा ग्राहकको अनुरोधको बर्षा हुने गरेको छ। तर व्यवहारिक रूपमा मूल्य, सेवा र गुणस्तर प्रायः फरक–फरक राखिएको देखिन्छ।
यी व्यवसायहरूको नियमन र पारदर्शिता भने प्रायः अभावमा छ। कहिले काहीँ प्रहरीले छापा मारेको समाचार सुनिन्छ, तर त्यसपछि त्यस्ता समाचार हराउँछन्। यसले व्यवसायमा नियन्त्रण र वैधानिकता कस्तो छ भन्ने विषयमा शंका उत्पन्न गरेको छ। मसाज सेन्टरलाई पेशागत व्यवसायको रूपमा अघि बढाउन स्पष्ट मापदण्ड, दिशा निर्देश र नियमनको आवश्यकता अत्यन्त महत्वपूर्ण छ।
हालको अवस्थामा, अधिकांश मसाज सेन्टरहरू पूर्णतया नगदमा सञ्चालन हुन्छन्। कर विवरण दिंदैनन् र बिल काटिने अवस्था छैन। यसले व्यवसायलाई वैधानिक नियम र कानूनभन्दा बाहिर राखेको छ। लाखौं रुपैयाँको कारोबार भए पनि राज्यलाई कुनै कर महसुल पुग्दैन। त्यहाँ हुने क्रियाकलापहरूको स्पष्ट तथ्याङ्क पनि उपलब्ध छैन। यसले व्यवसायको पारदर्शिता र सार्वजनिक विश्वासमा ठूलो असर पारेको छ।
समाजमा मसाज सेन्टरलाई यौन थलोको रूपमा चित्रण गरिन थालेको छ। प्रारम्भमा स्वास्थ्य र विश्रामको माध्यम बनेका यी सेन्टरहरू अहिले गलत छवि सिर्जना गर्ने स्थानको रूपमा चिनिन थालेका छन्। यसले पेशागत र गुणस्तरीय स्पा व्यवसाय सञ्चालन गर्नेहरूलाई पनि समान दृष्टिले हेर्न लगाउने खतरा बढाएको छ। ग्राहक, व्यवसायी र समाजका लागि भ्रमको अवस्था उत्पन्न भएको छ।
अहिलेको प्रणाली अनुसार, ग्राहकले आफैंले कर्मचारी वा महिलालाई छान्ने सुविधा पाइन्छ। ग्राहकको प्राथमिकता सौन्दर्य, आकर्षण वा व्यक्तिगत रुचिमा आधारित हुने भएकाले पेशागत दक्षता, प्रशिक्षण र योग्यताको कुरा गौण हुन्छ। यसरी ग्राहकको रोजाइ अनुसार सेवाग्राही चयन गर्नुले व्यवसायको पेशागत छवि कमजोर पारेको छ। साथै मसाजमा प्रयोग हुने तेल वा क्रीमको गुणस्तर प्रायः अनिर्णीत र अनियमित छ। ग्राहकलाई यसको स्वास्थ्यमा असर वा फाइदा–नोक्सानबारे जानकारी दिइँदैन। गुणस्तरीय सामग्री नहुँदा स्वास्थ्य जोखिम उत्पन्न हुन सक्ने सम्भावना हुन्छ।
मसाज सेन्टरको मूल्य निर्धारण पनि अस्पष्ट छ। काउन्टरमा उल्लेख गरिएको रेट र वास्तवमा सेवाको क्रममा लाग्ने रेट प्रायः फरक हुन्छ। ग्राहक र कर्मचारीबीच बार्गेनिङ हुने भएकाले पारदर्शिता छैन। यसले व्यवसायमा अनियमितता र अविश्वासको वातावरण सिर्जना गरेको छ।
नेपालमा मसाज सेन्टर सञ्चालन गर्न स्पष्ट मापदण्ड वा कानुनी निर्देशनको अभाव छ। यस व्यवसाय सञ्चालन गर्दा के गर्न मिल्छ, के गर्न मिल्दैन, कसले व्यवसाय सञ्चालन गर्न सक्छ भन्ने विषयमा कुनै ठोस नियमन छैन। यसको परिणामस्वरूप पेशागत स्पा व्यवसायलाई स्पष्ट पहिचान दिन कठिन भएको छ। अनियमितता र अस्पष्टताले स्वास्थ्य र विश्रामको सेवा दिने पेशागत व्यवसायको छवि कमजोर बनाएको छ।
मसाज सेन्टरको अनियमित वृद्धि र अव्यवस्थित सञ्चालनले समाजमा मिश्रित प्रभाव पारिरहेको छ। ग्राहकहरू स्वास्थ्य र विश्रामको सट्टा यौन सन्तुष्टि खोज्न यहाँ पुग्ने हुँदा, पेशागत र गुणस्तरीय स्पा व्यवसाय पनि नकारात्मक दृष्टिले हेर्ने वातावरण सिर्जना भएको छ। यसले व्यवसायीहरूलाई समेत गलत छवि दिने खतरा बढाएको छ।
नेपाल सरकारले मसाज व्यवसायको नियमन र व्यवस्थापनतर्फ पर्याप्त ध्यान दिएको छैन। यस व्यवसायलाई वैध, पारदर्शी र स्वास्थ्य–केन्द्रित बनाउने दिशामा तुरुन्त कदम चाल्न आवश्यक छ। सरकारले व्यवसाय दर्ता र लाइसेन्स अनिवार्य गर्न, प्रशिक्षण र योग्य कर्मचारी सुनिश्चित गर्न, स्वच्छता र गुणस्तरीय सेवा लागू गर्न, मूल्य र सेवा प्रकार पारदर्शी बनाउन र नियमित अनुगमन गर्न आवश्यक कदम चाल्नुपर्छ। साथै सबै व्यवसायीले कर तिर्ने व्यवस्था लागू गर्नुपर्छ र ग्राहकलाई स्वास्थ्य र सेवाको गुणस्तरबारे सचेत बनाउने अभियान चलाउन जरुरी छ।
यदि यी मापदण्ड पालन भयो भने मसाज सेन्टर केवल आर्थिक लाभको माध्यम मात्र होइन, स्वास्थ्य र विश्रामको सेवा दिने पेशागत व्यवसाय बन्न सक्छ। वर्तमान अनियमितता हटाएर नियमन, पारदर्शिता र प्रशिक्षण सुनिश्चित गर्नु आवश्यक छ। यसले व्यवसायी, ग्राहक र समाज सबैका लागि सकारात्मक प्रभाव पार्नेछ।
नेपालका ग्राहक, व्यवसायी र समाजका लागि सुरक्षित, पारदर्शी र गुणस्तरीय स्पा व्यवसायको मार्ग तयार गर्ने जिम्मेवारी सरकारको हातमा छ। समयमा नियमन, कानुनी दायरामा ल्याउने प्रयास र व्यवसायको व्यावसायिक छवि सुधार्न आवश्यक कदम चालिएमा मात्र मसाज व्यवसायले वास्तविक स्वास्थ्य सेवा र विश्रामको माध्यमको रूपमा काम गर्न सक्छ।
सम्बादाता
काठमाडौँ, माघ १५-उज्यालो नेपाल पार्टी (उनेपा) का अध्यक्ष तथा पूर्व सहरी विकास मन्त्री कुलमान घिसिङले ...
प्रतिक्रिया